Ĉu Lanti reenkarniĝis en Israelo ?

La Kamarado Lanti ĵetas en la okulojn de siaj legantoj imponan unuecon en la pensmaniero. Tamen, eĉ la plej rezolutaj admirantoj de lia "lapidara stilo" ne povas preterpasi la fakton, ke foje liaj kvazaŭ dogmaj asertoj estas difektitaj per ne logikaj komplezoj. Oni ja scias kiel li sarkasmis pri la katolikaj pastroj, tiuj "superruzuloj", kiuj ĉiamaniere okupiĝas pri la bona funkciado de sia butiko".(21/11/1929) Sed, tio ne malhelpas, ke dum lia restado en Japanio,(1936-37) li enketis kaj eĉ interesiĝis pri la ŝintoa kaj boudda religioj. Tial, la mondfama sennaciisto ne senpacienciĝu pri tio, ke katolika monaĥo venos tikli lin sur la tereno de ebla reenkarniĝo. Des pli, ke li mem , 17 jarulo, emis eniri la monaĥejon en kiu mi mem nun vivas. ( Fredo, en Vivo de L.p.217)

La itala verkisto Leonardo Sciascia diris: "En ĉi mondo, nur la koincidoj estas certaj". Pro sanaj problemoj, mi devis regule viziti kinezoterapiistinon. Okazis, ke mi surmetis T-ĉemizon kun hebreaj skribaĵoj. Ŝi eldemandis pri la signifo kaj la kialo de tiuj nekonataj presliteroj . Mi kurte respondis, ke de longe mi praktikadas la hebrean kaj sekve de tio interesiĝas pri la israelaj aferoj kiuj entenas la sorton de la Palestinanoj. Ŝi tuj rebatis ke ŝi antaŭ ne longe legis romanon de la israela verkisto Amos Oz Judaso. Mi konfirmis al ŝi, ke mi jam sciiĝis pri tiu libro, sed ne ankoraŭ legis ĝin. Tion aŭdinte, ŝi proponis al mi la libron, kies legadon mi entreprenis. Sciante pri la mondfama verkaro de tiu ĉi verkisto, mi ja konsciis, ke disreviĝo ne eblas, sed ne supozis, ke malantaŭ la malgaja persono priskribita per la Evangelioj, Judaso Iŝkarioto, kaŝiĝas Abraniel, homo tute forgesita hodiaŭ - eĉ de la historiaj libroj en Izraelo- kiu kontraŭstaris Ben-Gourion en lia volo por starigi Israeloŝtaton. Tiel farante, Amos Oz aŭdacas esti partoprenanto en brula afero, nome ĉu la starigo de Israeloŝato estis prava. La mirinda cionista epopeo, inda je admiro en multaj flankoj, tamen estis bazata sur trompa slogano: senhoma tero por sentera popolo. De pluraj dekoj da jaroj, novaj israelaj historiistoj, inter kiuj Ŝlomo Sand en la libro Kiel oni inventis la judan popolon, alportis novan lumigon pri la ciona historio. Ili havis sufiĉe da aŭdaco por dubigi pri la eluzitaj asertoj. Ĉi-okaze la samaj serĉantoj pri historio ne kontentiĝis esplori la freŝdatan periodon, sed revizitis entute la judan historion.

Sen ia ombro de dubo, "Judaso" estas unu el la plej sukcesaj libroj de Amos Oz. La 350 paĝoj estas tralegeblaj sen, ke neniam la intereso malfortiĝas. Sed, oni tuj malkovras ke, tra historia studado bone starigita pri la kazo Judaso, oni sendas al ni tre aktualan mesaĝon, elvokante homon tute forgesitan hodiaŭ de la ciona movado: Abravanel. Tiu ĉi, vojkunulo de David Ben Gourion, fariĝis oponanto, kiam Israelŝtato stariĝis ĉar, tiel li pensis, tiu ĉi ŝtato ne daŭros pli ol du aŭ tri generacioj kaj plie tiu ĉi starigo montriĝos historia eraro. La mondfama romanisto apogas la aserton de Abravanel sur la diro de Haïm Weiseman, la unua prezidento de Israelŝtato: "Se ĝi estas juda, ĝi ne estos ŝtato; se ĝi estos ŝtato, evidente ĝi ne estos juda".

Abravanel ne kredis je la ideo de ŝtato, eĉ se ĝi estus binacia. Li eĉ ne kredis je juda-araba konfederacio. Liaopinie, mondo partigita en centoj da landoj kun limfostoj, pikdratoj, pasportoj, standardoj, armeoj kaj malsamaj monoj estis iluzio arkaika, primitiva, mortiga, nome anakronismo. Kial vi volus haste starigi novan ŝtaton liliputan preze de senfina milito, kiam ĉuj landoj en la mondo devos iam malaperi kaj estos anstataŭigitaj per mozaiko da komunumoj parolante malsamajn lingvojn, vivante flankon ĉe flanko aŭ imbrikitaj unu la alian, sen tiuj mortigaj ludoj kiel suverenecoj, armeoj, landlimaj kontroloj kaj la tuta panoplio da detruaj iloj.

Post longaj diskutadoj kun siaj amikoj, en Palestino kaj en najbaraj landoj, Abravanel konkludis, ke la ĉefa maltrankviliĝo de Araboj estis la supereco de Judoj sur la tereno de kompetenteco,